• s1.jpg
  • s2.jpg
  • s3.JPG
  • s4.jpg
  • s5.jpg
  • s6.jpg

Εκδήλωση στους χώρους του Κέντρου Νησιωτικού και Μεσογειακού Πολιτισμού ΜΕΣΟΝΗΣΟΣ. Κεντρική Εισηγήτρια κα Ελισάβετ Γράψα, Διδάκτωρ Ιστορίας

 

 

Ο ελληνικός πολιτισμός παρουσιάζει μια πλούσια μυθολογία γοητευτική, ποιητική και συμβολική σε πανανθρώπινο επίπεδο. Σ’ αυτήν συναντούμε μαγικές αφηγήσεις, όπου το παραμυθικό στοιχείο αποτελεί το ντύμα για αλήθειες που εκφράζουν τα πιο σημαντικά που αφορούν το βάθος της  ανθρώπινης ψυχής. Όταν αναφερόμαστε όμως στον Μαραθώνα, δεν βρισκόμαστε στον χώρο της μυθολογίας. Βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα ιστορικό γεγονός. Κι όμως, νιώθουμε το ίδιο θάμβος που έχουμε μπροστά σ’ έναν μύθο. Είναι σαν τα γεγονότα ν’ αποκτούν μιαν άλλη διάσταση, και ν’ αγγίζουν το φανταστικό.

 

 

 

Εκεί όπου συναντιούνται για πρώτη φορά η Ασία με την Ευρωπαϊκή ήπειρο, εκεί συναντούμε μια σειρά μυθικά γεγονότα που έχουν να κάνουν με αρπαγές γυναικών. Εισερχόμαστε σ’ ένα κλίμα αντιπαλότητας και ανταγωνισμού. Το μυθικό τοπίο παίρνει μορφή και μάλιστα διαγράφεται ο κεντρικός άξονάς του: ο Ηρόδοτος τοποθετεί την αρχή αυτής της διαμάχης στην πρώτη αρπαγή γυναίκας από τους Φοίνικες. Ήταν η Ιώ. Στη συνέχεια, διηγείται πώς ήρθαν οι Έλληνες κι έκλεψαν για εκδίκηση την Ευρώπη. Ο έλληνας Θεός Δίας, με μορφή ταύρου ξεγελάει την κοπέλα με τα μεγάλα μάτια και τη μεταφέρει στην Κρήτη. Κι αυτοί οι μύθοι υποδεικνύουν μια νίκη ελληνική πάνω στην Ασία την πρώτη νίκη. Αυτά μας τα διηγείται ο Ηρόδοτος, που ως Πατέρας της Ιστορίας, βάζει και τις βάσεις μιας πρώτης ιστορικής αλήθειας, πραγματικής, χωρίς ωστόσο να ξεφεύγει κι από τη γοητεία του παραμυθιού που προσφέρει ο μύθος. Και ποια είναι η κρυμμένη αλήθεια του μύθου; Η Κρήτη είναι, την ηρωική εκείνη εποχή, η μόνη θαλασσινή δύναμη που ελέγχει το Αιγαίο και αποτελεί το σύνορο ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία. Με την αρπαγή της Ευρώπης, εκφράζεται η αιώνια αντιπαλότητα με την Ασία, γύρω από την οποία γεννιέται και προσδιορίζεται η ελληνική ταυτότητα που αποτελεί και σήμερα τον πυρήνα εκείνης που αποκαλούμε ευρωπαϊκή και μάλιστα δυτική πολιτισμική ταυτότητα.

 

 

 

Περνώντας από ένα άλλο μυθικών διαστάσεων γεγονός, τον Τρωικό πόλεμο, γνωρίζουμε – μέσα από την ποίηση αυτή τη φορά- μια δεύτερη σύγκρουση των δυο κόσμων. Και πάλι, βρισκόμαστε μπροστά στην απαγωγή μιας γυναίκας, της ωραίας Ελένης. Τώρα, η Ανατολή αρπάζει και η Ευρώπη εκδικείται. Αυτή είναι η τακτική που κορυφώνεται με τους περσικούς πολέμους. Για έντεκα χρόνια, οι περσικές πανστρατειές  έρχονται στην Ελλάδα, σε μια προσπάθεια εδαφικής επέκτασης στη Δύση, όπως επίσης και επιβολής στη Δύση, του ανατολικού τρόπου διακυβέρνησης. Εκεί εμφανίζονται, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, για πρώτη φορά οι Έλληνες ενωμένοι σε μια εθνική κοινότητα κι ας ήταν πολιτικά διαιρεμένοι. Η κραυγή της μάχης «Ίτε παίδες Ελλήνων» μαρτυρεί την απόλυτη αλληλεγγύη όλων των Ελλήνων, μπροστά στον κοινό στόχο, ανεξάρτητα από την «πόλιν» απ’ όπου κατάγονταν.

 

 

 

Ο ηρωισμός των ελεύθερων πολιτών της Ελλάδας εναντίον του ανατολικού δεσποτισμού βρίσκεται στη ρίζα της ευρωπαϊκής κι  από’ κει, της δυτικής ταυτότητας. Αυτός ο ηρωισμός ήταν το απτό αποτέλεσμα μιας μακράς θητείας σε αρχές που τοποθετούσαν την ελευθερία ως την ανώτατη αρετή, πολιτική και ατομική. Οι Έλληνες άρθρωσαν μιαν άρνηση στην αρπαγή, πρόβαλαν αντίσταση στην υποταγή και την παραδοχή μιας προδιαγεγραμμένης ήττας. Ο Αντρέ Μαλρώ επισήμανε το χαρακτηριστικό ΟΧΙ , πραγματικά «μια γιορτή του όχι», που διατρέχει όλη την ελληνική ιστορία, από τους περσικούς πολέμους ως την ελληνική επανάσταση και την αντίσταση στο φασισμό. Πρόκειται για μια έννοια που δημιουργείται από το βίωμα που επανειλημμένα βίωσαν οι Έλληνες στην ιστορική τους διαδρομή. Οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που προχώρησαν σ’ αυτή την κίνηση που τους διαχώριζε από τους «άλλους», αυτούς τους «άλλους» που οι Έλληνες τους αποκαλούσαν βαρβάρους. Παράλληλα, ακόμα και τα έργα που μαρτυρούν αυτήν την νοοτροπία γράφτηκαν στη δική τους ελληνική γλώσσα.

 

 

 

Στην ιστορία της μάχης του Μαραθώνα πλέκονται πολλά στοιχεία που συγκλίνουν και οδηγούν στην πραγμάτωσή της. Ακολουθώντας το μίτο, οδηγούμαστε στην Μικρά Ασία, εκεί όπου είχαν εγκατασταθεί οι Έλληνες Ίωνες, ιδρύοντας τις αποικίες τους, που πρόκοψαν και πλούτισαν. Εκεί εξάλλου, θα βρούμε και την αφορμή που προκάλεσε το ξέσπασμα της διαμάχης και που οδήγησε άμεσα στις επιθέσεις των Περσών εναντίον της Ελλάδας. Στην Ιωνία είχε συσσωρευτεί ένας πλούτος πολιτισμικής εμπειρίας που ποτέ δεν είχε ξαναδεί ο κόσμος ως τότε. Αυτή η εμπειρία έδωσε την πρώτη συστηματική σκέψη για τα μεγάλα προβλήματα που απασχόλησαν τον άνθρωπο. Μ’ αυτά, που υπήρξαν αιτία και αποτέλεσμα ταυτόχρονα και χρησιμοποιώντας τη θάλασσα, οι Έλληνες είχαν ανοίξει εμπορικό δρόμο που εκτεινόταν από τις ανατολικές ακτές της Ισπανίας ως τα πιο μακρινά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Αυτός ο ευρωπαϊκός θαλάσσιος δρόμος- ο ελληνο-ιταλο-σικελικός- συναγωνιζόταν όλο και περισσότερο τον ανατολικό δρόμο ξηράς και θάλασσας- τον ινδο-περσο-φοινικικό. Η αντιζηλία που αναπτύχθηκε οδηγούσε αναπόφευκτα στη σύγκρουση.

 

 

 

Ταυτόχρονα, οι Έλληνες μοιράζονταν την εμπειρία της πόλης-κράτους, αλλά γνώριζαν κι άλλους τύπους πολιτικής οργάνωσης, μέσα από τις επαφές που τους εξασφάλιζαν οι εμπορικές δραστηριότητές τους. Επίσης, οι εξερευνήσεις τους σε καινούριους τόπους, η έκθεσή τους στο άγνωστο και η καθημερινή τριβή τους με τους ντόπιους πληθυσμούς, είχαν διαγράψει μια προοπτική και ίσως την ελπίδα μιας απεριόριστης επέκτασης, ιδιαίτερα προς τη Δύση. Ο ίδιος ο Μιλτιάδης , ο στρατηγός που απεργάστηκε τη θριαμβευτική νίκη, είχε υπηρετήσει στις τάξεις των Περσών στη Χερσόνησο της Θράκης - στα Δαρδανέλια, ως Κυβερνήτης της περιοχής. Είχε συμμετάσχει στον πόλεμο εναντίον των Σκυθών και γνώριζε τη στρατηγική τους νοοτροπία. Ήταν ένας επιτυχημένος Έλληνας εκτός Ελλάδας, που επέστρεψε στη γενέτειρά του. Για τις επιτυχίες του αυτές καθώς και για τα δώρα του προς την αθηναϊκή πολιτεία, είχε  μεγάλο γόητρο μεταξύ των Αθηναίων που τον  εξέλεξαν στρατηγό.

 

 

 

Η ζωηρή ελληνική επέκταση προκάλεσε το φθόνο αλλά και τη μίμηση. Ιδιαίτερα υπέφεραν οι Έλληνες από τους Λυδούς, ώσπου βρέθηκαν κάτω από την κυριαρχία του  λυδού βασιλιά Κροίσου, στον οποίον πλήρωναν φόρο υποτέλειας. Προηγουμένως όμως, η Ελλάδα είχε επηρεάσει τη λυδική μόδα, και οι προσφορές των Ληδών στο μαντείο των Δελφών κατέφθαναν πλουσιοπάροχες. Μέσα σ’ αυτές τις διαρκείς ανταλλαγές, δεν είχε έρθει ακόμα η ώρα να παρουσιαστεί ο μεγάλος εχθρός, οι Πέρσες. Κι όμως η τεράστια αυτή αυτοκρατορία κάτω από τους Αχαιμενίδες, καλλιεργούσε τον επεκτατισμό της και, ταυτόχρονα ενσωμάτωνε το πλήθος των λαών και βρίσκονταν στην επικράτειά της, ανάμεσά τους και πολλούς Έλληνες. Μερικοί μάλιστα απ’ αυτούς είχαν διακριθεί στην περσική ζωή, όπως ο γιατρός του ίδιου του Δαρείου που ήταν Έλληνας.

 

 

 

Το 540 π.Χ, οι Πέρσες καταλύουν το βασίλειο της Λυδίας. Αυτό ήταν και το τέλος του Κροίσου, του πάμπλουτου βασιλιά της, που δεν είχε εκτιμήσει σωστά τον χρησμό του μαντείου των Δελφών. Ο χρησμός τον ειδοποιούσε ότι αν προχωρούσε σε πόλεμο με την Περσία, θα κατέστρεφε μια μεγάλη αυτοκρατορία. Ούτε καν φαντάστηκε ότι αυτή η αυτοκρατορία μπορούσε να είναι δική του. Με την κατάλυση του λυδικού κράτους, οι Έλληνες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους Πέρσες. Παράλληλα, η κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Πέρσες έθιξε τα εμπορικά συμφέροντα των Ελλήνων. Στη συνέχεια, οι Πέρσες πέρασαν στην Ευρώπη και κατέλαβαν παράκτιες πόλεις ως και την Μακεδονία, απέτυχαν και αποσύρθηκαν από τη Σκυθία.

 

 

 

Ήταν ίσως η αποτυχία αυτή του Δαρείου που έδωσε το θάρρος στις ελληνικές πόλεις της Ιωνίας να ξεσηκωθούν. Σε βοήθειά τους έσπευσαν ύστερα από έκκληση, οι μητροπόλεις τους Αθήνα και Ερέτρια. Στέλνουν 20 πλοία η Αθήνα και 5 η Ερέτρια. Η αφορμή για την περσική κινητοποίηση είχε δοθεί. Η ιωνική επανάσταση απέτυχε και οι δυο ελληνικές πόλεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με έναν αντίπαλο που ζητούσε εκδίκηση και που ήταν μια δύναμη εκατό φορές μεγαλύτερη από την Αττική! Ο Δαρείος με απεσταλμένους ζητάει «γη και ύδωρ». Και καθώς δεν εννοούσε να ξεφύγει από το στόχο του, ζήτησε από έναν δούλο να του θυμίζει κάθε τόσο τους Έλληνες: «δέσποτα μέμνησο των Αθηναίων».

 

 

 

Με τη λήξη της επανάστασης καταφθάνει στη χερσόνησο του Άθωνα περσικός στόλος που, με τη θαλασσοταραχή, βυθίζεται στα ανοιχτά. Το 490 μ.Χ. επιχειρείται η δεύτερη επίθεση: 600 πλοία υπό τον Δάτιν φτάνουν στην Εύβοια με 200.000 άνδρες. Ο πρώτος στόχος, η Ερέτρια, καταστρέφεται και οι κάτοικοί της εξανδραποδίζονται. Οι Πέρσες προχωρούν στη συνάντησή τους με τους Αθηναίους, μαζί με τη συμφορά, σε μια μάχη που έμελλε να σημαδέψει την ιστορία. Σύμβουλος και υποκινητής του Πέρση βασιλιά ήταν ο Ιππίας, γιος του τυράννου Πεισίστρατου, που, εξόριστος, έψαχνε τρόπο να επιστρέψει στην Αθήνα. Ύστερα από δική του υπόδειξη, ο περσικός στρατός στρατοπέδευσε στο Μαραθώνα.  Πηγή δύναμης για τους απογόνους του Πεισίστρατου, που είχαν την υποστήριξη των κατοίκων της περιοχής, η πεδιάδα του Μαραθώνα θα επέτρεπε την ανάπτυξη του περίφημου περσικού ιππικού. Με την επιλογή της τοποθεσίας του Μαραθώνα θα παρέσυραν επίσης τους Αθηναίους μακριά από την Αθήνα. Με την είδηση του ερχομού των Περσών οι Αθηναίοι κινητοποιήθηκαν άμεσα. Η βοήθεια που κατορθώνουν να αποσπάσουν είναι μόνο των Πλαταιαίων, πιστών συμμάχων όπως και σε άλλες περιπτώσεις. Οι Σπαρτιάτες αδυνατούν να συντρέξουν· εμμένουν στις παραδόσεις τους.   

 

 

 

Οι Πέρσες ήταν φημισμένοι τοξότες και φημίζονταν και  για το ιππικό τους. Εφάρμοζαν το αμυντικό δόγμα. Δεν ήταν τόσο καλοί στη μάχη εκ του συστάδην. Αντίθετα οι Αθηναίοι, βαρειά οπλισμένοι πεζοί, δεν χρησιμοποιούσαν ακόμα τόξα, ούτε ιππικό. Καθώς ήταν χωρισμένοι σε 10 φυλές, από 1000 οπλίτες η κάθε μια, εξασφάλιζαν 10000 οπλίτες. Η κάθε φυλή είχε τον στρατηγό της. Η αρχηγία του στρατεύματος ασκούνταν κάθε μέρα από έναν στρατηγό. Για ν’ αποφύγουν την ισοψηφία, στην ψηφοφορία για τη λήψη απόφασης λάβαινε μέρος και ο πολέμαρχος, εξασφαλίζοντας έτσι την ενδέκατη ψήφο.

 

 

 

Ανάμεσα στους στρατηγούς εκδηλώθηκε διχογνωμία: οι μισοί από αυτούς ήθελαν να υποχωρήσουν. Τους τρόμαζε το μέγα πλήθος του αντιπάλου. Έτσι παρουσιάστηκε ισοψηφία. Ο Μιλτιάδης πλησίασε τον πολέμαρχο Καλλίμαχο και του ζήτησε την ψήφο του υπέρ της άμεσης αντιμετώπισης των Περσών. «στην εξουσία σου είναι τώρα, Καλλίμαχε ή να υποδουλώσεις την Αθήνα ή να την ελευθερώσεις και ν’ αφήσεις θύμηση για όσο χρόνο θα υπάρχουν άνθρωποι» αναφέρει ο Ηρόδοτος. Ο Καλλίμαχος έδωσε την ψήφο του και ο Μιλτιάδης ζήτησε από τους στρατηγούς που συμφωνούσαν για την άμεση διεκπεραίωση του πολέμου να του παραχωρήσουν τη μέρα της στρατηγίας του ο καθένας. Αυτοί το έπραξαν. Ο Μιλτιάδης κέρδισε τη δυνατότητα της επιλογής για τη στιγμή της επίθεσης, όμως περίμενε τη μέρα της δικής του στρατηγίας. Ως τη στιγμή εκείνη, είχε κάνει μια επιτυχημένη προσπάθεια να αναλάβει την αρχηγία. Συνέχισε με το να κρατά υπό έλεγχο όλους τους στρατιώτες που αγωνιούσαν και ζητούσαν να ριχτούν στη μάχη όσο το δυνατόν ενωρίτερα. Ήταν ο αρχηγός που ενέπνεε το σεβασμό και μπορούσε να επιβληθεί. Ακόμα, αποφάσισε να αλλάξει τεχνική και να χρησιμοποιήσει την τεχνική της εφόδου, που για πρώτη φορά θα χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες. Η διαφορά νοοτροπίας με τους Πέρσες, έκανε το Μιλτιάδη να σκεφτεί πώς θα αντιμετώπιζε τη χρήση τοξοτών και ιππικού που θα έπλητταν τον αθηναϊκό στρατό αδυσώπητα. Και τους έβαλε να τρέξουν, έτσι, ώστε να καλύψουν γρηγορότερα τα 1600 μέτρα που τους χώριζαν από τον εχθρό!

 

 

 

Με το ξεκίνημα της μάχης, όταν οι Πέρσες είδαν 11000 Αθηναίους και Πλαταιείς να τρέχουν καταπάνω τους, τα’ χασαν. Μαζί με την κλαγγή των όπλων ακούστηκε και ο παιάνας, έτσι όπως τον διέσωσε ο Αισχύλος στην τραγωδία του «Πέρσες»: «Ιτε παίδες Ελλήνων, ελευθερούτε πατρίδα, ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων, νυν υπέρ πάντων αγών». «Εμπρός παιδιά των Ελλήνων, ελευθερώστε την πατρίδα, τα παιδιά, τις γυναίκες, τα ιερά των πατρώων θεών, τους τάφους των προγόνων. Τώρα πάνω απ’ όλα είναι ο αγώνας». Ο Ηρόδοτος περιγράφει πως, «όταν οι Πέρσες είδαν τους Αθηναίους να κατεβαίνουν χωρίς ιππικό ή τοξότες και με μικρή δύναμη, πίστεψαν ότι ήταν ένας στρατός τρελλών που έτρεχε να συναντήσει το χαμό του». Στην εξέλιξη όμως της μάχης, έστρεψαν τα νώτα στους Έλληνες και έτρεξαν προς τα καράβια. Εκεί έγιναν οι σκληρότερες μάχες. Εκεί έχασαν τη ζωή τους ο πολέμαρχος Καλλίμαχος, ο Κυναίγειρος, ο αδελφός του Αισχύλου και πολλοί άλλοι.

 

 

 

            Ο Μιλτιάδης είχε εφαρμόσει το στρατηγικό του σχέδιο –αδυνατίζοντας το κέντρο και ενισχύοντας τα πλευρά - που παγίδευσε τον περσικό στρατό, τον κύκλωσε και τον διέλυσε. Αυτό το σχέδιο που οι στρατιωτικό ονομάζουν «λαβίδα» και που αιώνες αργότερα επανέλαβαν μεγάλοι στρατηγοί όπως ο Αννίβας στη μάχη των Καννών και, αιώνες αργότερα, άλλοι. Οι Πέρσες άφησαν πίσω τους 2400 στρατιώτες. Οι Αθηναίοι μέτρησαν 192 νεκρούς. Ο δρομέας Φειδιππίδης ξεκίνησε τρέχοντας να φέρει την καλή είδηση στην Αθήνα. «Νενικήκαμεν». Προφέροντας το μήνυμα άφησε την τελευταία του πνοή, έχοντας διανύσει τροχάδην την απόσταση ως την Αθήνα και μάλιστα αφού προηγουμένως είχε πολεμήσει στη μάχη. Στη συνέχεια οι Αθηναίοι βλέποντας τους Πέρσες να επιβιβάζονται στα πλοία τους, κατάλαβαν ότι ετοίμαζαν απόβαση στην Αθήνα, και ξεκίνησαν τρέχοντας, να καλύψουν τα 37,5 χιλιόμετρα που τους χώριζαν από το άστυ. Πράγματι, όταν οι Πέρσες έφθασαν στο Φάληρο, που ήταν το λιμάνι της Αθήνας εκείνη την εποχή, βρήκαν τους Αθηναίους παρατεταγμένους από μακριά και τις ασπίδες τους να αστράφτουν στις ακτίνες του ήλιου. Έκαναν στροφή και αναχώρησαν.

 

 

 

            Με τη νίκη τους αυτή οι Έλληνες έσπασαν το μύθο ότι οι Πέρσες ήταν ανίκητοι. Ο περσικός επεκτατισμός ανακόπηκε. Δημιούργησαν αντίθετα έναν άλλο μύθο, ότι οι Έλληνες είναι ελεύθεροι, ικανοί για μεγάλα κατορθώματα κι αυτός ήταν ο μύθος που έφτασε ως τον Μέγα Αλέξανδρο που διέλυσε το κράτος των Περσών και δημιούργησε μια απέραντη ελληνική αυτοκρατορία. Το παράδειγμα που έδωσαν οι Έλληνες σ’ ολόκληρο τον κόσμο ήταν ότι ο θησαυρός του πολιτισμού της ήταν μια κληρονομιά παγκόσμια. Στον Τύμβο που έστησαν για τους νεκρούς τους, οι Αθηναίοι έγραψαν: «Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν». Ήταν μια διπλή νίκη, υλική και ηθική, η νίκη της αθηναϊκής δημοκρατίας και των αξιών που εκείνη προέτασσε. Ο Αισχύλος που ήταν μεταξύ εκείνων που πολέμησαν και στον Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα, δείχνει τη βασική διαφορά ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση στην τραγωδία του «Πέρσες». Όταν η βασίλισσα της Περσίας ρωτά απάντηση με το στόμα ενός Πέρση: «Οι Αθηναίοι δεν σκύβουν το κεφάλι σε κανέναν και δεν είναι δούλοι κανενός». Απ’ ό,τι γνωρίζουμε, οι Αθηναίοι ήταν οι πρώτοι που κράτησαν τις θέσεις τους αντικρίζοντας τις περσικές στολές και τους άντρες που τις φορούσαν. Ως τότε, ακόμα και το όνομα των Μήδων προκαλούσε τρόμο στους Έλληνες. Ο ίδιος δε ο ποιητής δεν ήθελε να τον θυμούνται τόσο για τις τραγωδίες του, όσο για τη συμμετοχή του στις μάχες του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας, όπως μας μαθαίνει το επιτύμβιο επίγραμμά του. «Αυτό το μνήμα στην εύφορη Γέλα, κρύβει τον Αισχύλο το γιο του Ευφορίονα, από την Αθήνα· για τη δοξασμένη ανδρεία του θα μπορούσαν να μιλήσουν το δάσος του Μαραθώνα κι οι μακρυμάλληδες Μήδοι, που τη γνώρισαν πολύ καλά».

 

 

 

            Στην απίστευτη αυτή νίκη αποδίδουν τη δυνατότητα που κέρδισε η Ελλάδα για τη δημιουργία του αρχαίου ελληνικού θαύματος. Ο αγώνας με την Περσία ήταν το σύνορο που χαράχτηκε ανάμεσα στην πρώϊμη και την κλασική εποχή της ελληνικής ιστορίας. Από τη στιγμή αυτή και έπειτα, η Ελλάδα κυρίαρχη, επιδόθηκε στα έργα της ειρήνης, που την οδήγησαν στον κολοφώνα της δύναμης, πολιτισμού, τέχνης, σ’ αυτό που ονομάστηκε «χρυσός αιώνας». Η Αθήνα και η Σπάρτη γέμισαν δόξα. Η ασιατική Ελλάδα απελευθερώθηκε. Ανοίχτηκε μια εποχή τεράστιας αυτοπεποίθησης για τους Έλληνες. Η ορμή αυτή τους έφερε στο αποκορύφωμα της Μακεδονικής αυτοκρατορίας, ενάμιση αιώνα αργότερα. Στις νίκες κατά των Περσών πολλοί είδαν την πρώτη φορά που σώθηκε η Ευρώπη.

 

 

 

            Σε ανάμνηση των αξεπέραστων γεγονότων που διαδραματίστηκαν γύρω από τη μάχη του Μαραθώνα, έχει θεσπιστεί ο Μαραθώνιος Δρόμος που κάθε χρόνο βάζει σε δοκιμασία την αντοχή των αθλητών, αλλά και όλων εκείνων που θέλουν να κρατήσουν μέσα τους το θαύμα εκείνης της εποχής..Όχι 42, αλλά 37,5 χιλιόμετρα αποτελούν την καθαρτήρια για την ψυχή και το φρόνημα διαδρομή που μεταγγίζει το πνεύμα του απαράμιλλου θάρρους των μαραθωνομάχων που όρμησαν τρέχοντας, για πρώτη φορά στην ιστορία, καταπάνω στον τρομαχτικό εχθρό. Τα 1600 μέτρα που τους χώριζαν, έγιναν μια συμβολική απόσταση που κάλυψε το θάρρος, αυτό που οι εχθροί ονόμασαν τρέλα! Ήταν η τρέλα για την υπεράσπιση όλων εκείνων που αξίζουν για το ελεύθερο άνθρωπο.

 

 

 

            Κι ύστερα, ήρθε εκείνος ο ημεροδρόμος, ο Φειδιππίδης, για να τρέξει ως την Αθήνα για να φέρει τη χαρμόσυνη είδηση της νίκης! «Χαίρετε. Νικώμεν!», όπως διατυπώνει μια άλλη εκδοχή την αναγγελία της νίκης. Αυτός ο μαγικός ελληνικός χαιρετισμός, που καλεί στη χαρά, ύψιστο αγαθό για μια ελεύθερη χώρα, όπου ζουν ελεύθεροι άνθρωποι.

 

 

 

            Ο Μαραθώνιος Δρόμος αποτελεί ολυμπιακό άθλημα στίβου και επέστρεψε σαν αγώνισμα με την ευκαιρία της αναβίωσης των Ολυμπιακών αγώνων το 1896, στην Αθήνα. Αξίζει κάθε προσπάθεια για να κρατηθεί ζωντανό το πνεύμα και η ανάμνηση εκείνης της μοναδικής εμπειρίας που μας προσφέρουν ο Μαραθώνας και η νίκη των Ελλήνων που λύγισαν τη δύναμη των «χρυσοφόρων Μήδων» και έστησαν μνημείο ες αεί της δύναμης που δίνει το ελεύθερο φρόνημα.

 

 

 

            Στη σύγχρονη εποχή, ο Μαραθώνας είναι γνωστός για το φράγμα του. Μ’ αυτό, το 1929, έγινε για πρώτη φορά η υδροδότηση της Αθήνας. Είναι επενδεδυμένο εξ’ ολοκλήρου με πεντελικό μάρμαρο, κάτι που το κάνει μοναδικό στον κόσμο, αφού το συνδέει με την ιστορία του τόπου και με την αισθητική του. Η κατασκευή του οδήγησε στη δημιουργία λίμνης, στη συμβολή των χειμάρρων Χαράδρου και Βαρνάβα. Έχει ύψος 54 μέτρα και μήκος 285. Η χωρητικότητά του είναι 41 εκ. τετραγωνικά μέτρα.

 

 

 

            Μόλις ολοκληρώθηκε η κατασκευή του φράγματος, οι εργάτες θεμελίωσαν έναν μικρό ναό, ομοίωμα αυτού που είχαν κατασκευάσει οι Αθηναίοι στους Δελφούς μετά τη νίκη στους στον Μαραθώνα. Από το 1951, η λίμνη του Μαραθώνα συνδέεται με τη λίμνη Υλίκη, ενώ από το 1981, η κατασκευή του μεγάλου φράγματος του Μόρνου ήρθε να δώσει λύση στην ύδρευση της Αθήνας. Σήμερα, το νερό της λίμνης του Μαραθώνα δεν θα επαρκούσε παρά μόνο για λίγες μέρες υδροδότησης της Αθήνας.

 

 

 

            Κάποτε αυτός ο τόπος μαρτυρούσε μια φύση μεγάλου κάλλους, πλούσιου σε πεύκα και γραφικά δρομάκια. Περιπατητές και ποδηλάτες την απολάμβαναν συχνά γιατί είχε άριστη προσβασιμότητα. Για μας σήμερα υπάρχουν οι μνήμες του χθες. Όλα έχουν αλλάξει. «Οικολογική καταστροφή» θα χαρακτήριζε κανείς την εικόνα που παρουσιάζει το τοπίο,  μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2009. Όμως, εμείς οι άνθρωποι του 21ου αιώνα, έχοντας οικολογική συνείδηση και πίστη στην ιδέα για την βελτίωση του περιβάλλοντος, δεν θα σταματήσουμε να αγωνιζόμαστε, μέχρι η γη να ξαναγίνει ορατός παράδεισος… 

 

 

 

 



 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

 

1.      Ηροδότου Ιστορία, Βιβλίο Α’, 1-5, Βιβλίο Ε’ και Στ’.

2.      J.M. Roberts, Historyofthe World, 3rd Edition, Penguin 1992.

3.      W. Durant, Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού, Τόμος Β’.

4.      H. Ahrweiler, The Making of Europe-Lectures and Studies, Λιβάνης 2000.

5.      Βικιπαίδεια: Μαραθώνας, Μιλτιάδης.

6.      Δήμος Μαραθώνα (Διαδίκτυο).

7.      Μαραθώνιος δρόμος (Διαδίκτυο).

8.      Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος Β’.